HADİS MUHAFAZASI İLE ORTAYA ÇIKAN İLİMLER

Müslüman alimlerin hadisi muhafaza gayretlerinin sonuçları:

Fitnecilerin ve hadis uyduranların karşısında islam ulemasının yapmış olduğu ilmi müdahaleler ve girişimler şeriatın sünnet kanadını güvenilir bir ortama getirdi. Bu muazzam çalışma ile şeriat bozguncularına, zındıklardan ve kavmiyetcilerin tasallutundan hadisler korunmuş oldu.

Bu çalışmanın şu şekilde faydaları olmuştur.

1- Sünnetin Tedvini:

Kuranı Kerim gibi sünnet için tertipleme ve derleme yapılamamıştır. Sahabenin hafızasında korunmakta idi. Sahabe kendilerinden sonra gelen tabiin nesline ağızdan ve telkin yoluyla hadisleri nakletmişlerdir. Kuran’ın cem edilmesi de ki hassasiyeti gösteren Hz. Ömer sünnette de bu hassasiyeti gösterme niyetindeydi fakat buna cesaret edemeden bundan vazgeçti. Vazgeçmesini de şu şekilde açıklamıştır.

” Ben sünnetin yazılmasını istemiştim sizden önce bir kavmi hatırladım ki onlar kitaplar yazdılar da bu yazdıkları kitapların üzerine düştüler sonra da Allah’ın kitabını terk ettiler. Allah’a yemin olsun ki ben Allah’ın kitabında ebediyen hiçbir şeyi karıştırmam”

2- Hadis İstilaları İlmi:

Alimlerin koymuş oldukları kaideler uydurma hadislere karşı meyvelerini verdi. O kaideler  hadisi üç kısma ve ona bağlı bölümlere ayırdılar. Ravilerin sıhhatini ortaya koymak için ilmi kaideler koyan hadis ıstılahları ilmi böylece meydana gelmiş oldu.  Geliştirilen bu yol haberleri rivayetleri değerlendirmede tarihte bilinen ilmi metotların en sıhhatlisidir.

Selef alimleri de tarih, fıkıh, tefsir, Lügat, edebiyat ve bunun gibi diğer ilmi alanlarda hadis alimlerinin açtığı yoldan yürüdüler. İlk asırlarda ki ilmi eserler her meselede her konuda her araştırmada ilk söyleyene ulaşan bir senede dayanmaktadır. Alimlerin kitapları bizzat kendi talebeleri vasıtasıyla kendilerinden alınarak muttassıl(kopuksuz) bir şekilde senedle kuşaktan kuşağa nakledilmiştir.

Bugün Müslümanların elinde dolaşan sahih Buhari, İmam Buhari tarafından yazıldığı hakkında hiç kimsenin şüphesi yoktur. Hadis ıstılahları ilmi rivayetleri Sahih, Hasen ve zayıf diye üçe ayırır. Sonra bu üçünün de her birisinin kendi arasında çeşitlere bölündüğünü, ravide ve rivayet edilende aranan şartları, haberlerde bulunan illet, ızdırab ve şazlığı, haberlerin ne ile reddolunacağını, nerelerde diğer unsurlar ile güç kazanıncaya duraksanacağını hadisin nasıl dinlenip alınacağını, zaptı, muhaddisin ve hadis talebesinin uyması gereken adabı konu edinir.

Bu kaide ve metodlar ulema tarafından biliniyor ve uygulanıyordu. Henüz telif edilmemişti ortada bir eser yoktu. Sonradan müstakil bazı bu konuda eserler yazılmıştır. Bu konuda ilk telif eser Buhari’nin hocası Ali bin el-Medeni tarafından yazıldı. Buhari, Müslim ve Tirmizi’de yine usulün bazı konuların da birbirlerine eklenmeyen mücerret risaleler halinde çalışmalar yaptılar.

3-Cerh ve Ta’dil ilmi:

Bu Muazzam çalışmanın bir güzelliği de cerh ve  ta’dildir. Bu ilim ravilerin hallerinden eminliklerinden, güvenilir oluşlarından, Hadisi zabtlarından ve adil oluşlarından; keza bunların aksi olan yalan, gaflet, unutma gibi hallerden bahseder. Bu ilimin doğmasına sebep olan ulemanın ravilerin hallerine vakıf olmaya olan hırslarıydı. Bunun sonucunda Sahihi Sahih olmayandan ayırdılar. Kendi zamanlarında bulunanlarla gidip görüşüp bilgiyi onlardan bizzat alıyorlardı, kendi zamanlarında bulunmayanları da onları tanıyan yaşlılardan sorup öğreniyorlardı. hedefleri Allah Resulü’nün sünnetini korumaktı.

4-Hadis İlimleri.

Sünnet alimleri hadisten tenkitlerini,  zabtaki tetkiklerini, sünnetin korunmasında gösterdikleri titizlikleri ve ne derece dikkat ettiklerini açıklayan hadis ilimleri oluştu. Kısaca başlıklar halinde bahsedelim ayrıntı için hadis usulu ile ilgili kitaplara baka bilirsiniz.
a-Muhaddisi bilmek.
b-Müsnet hadisleri bilmek.
c-Mevkuf hadisleri bilmek.
d-Sahabeyi derecelerine göre bilmek.
e-Mürsel hadisleri bilmek.
f-Munkatı hadisleri. bilmek.
g-Müselsel isnadları bilmek.
h-Muanan hadisleri bilmek:
i-Rivayetler içinde mu’dal olanları bilmek
j-Müdrec hadisi bilmek sahabenin sözü ile Resulullah’ın sözünü birbirinden ayırt etmektir.
k-Tabiini bilmek:
l-Sahabe çocuklarını bilmek.
m-Cerh ve tadil ilmini bilmek.
n-Sahih ve Sakimi binmek
o-Hadis fıkhını bilmek.
ö-Nasih hadisi mensuh hadisten ayırma ilmi.
p-Meşhur hadisleri bilmek.
r-Garip hadisleri bilmek.
s-Sert hadislerini bilmek.
ş-Tedlis yapmakla bilinenleri bilmek.
t-Hadis illetlerini bilmek.
u-Birbirine zıt görünen sünneti bilmek
ü-Hiçbir yönden muarızı bulunmayan haberleri
v-Hadislerdeki fıkhi lafız fazlalıklarını bilmek.
y-Ravilerin mezhep ve görüşlerini bilmek
z-Metinlerdeki yazım hatalarını bilmek
w-Senetlerdeki yazım hatalarını bilmek.

Lüten Yazıyı Paylaşın Ve Beğenin :
manevidestekdayanisma@hotmail.com
Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Instagram