KURBAN

Kurbanın Tarifi Ve Meşruiyeti:

Udhiyye, sözlükte kurban olarak kesilen veya Kurban Bayramı günlerinde kesilen hayvan adıdır. Şer’an hususi bir hayvanı hususi bir vakitte Allah’a yakınlaşmak niyetiyle boğazlamaktır. Kurban Bayramı günlerinde yüce Allah’a yakınlaşmak maksatı ile kesilen hayvanlara adıdır.

Kurban Ne Zaman Meşru Kılınmış:

Kurban kesmek zekat ve bayram namazları gibi Hicretin 2. senesinde meşru kılınmış meşruiyet kitap ve sünnet ve İcma ile sabit olmuştur. Kurban kesmenin meşruiyeti üzerinde Bütün Müslümanlar İcma etmişlerdir

Sünnetten meşruiyeti için bir hadis verelim. Hz Aişe’nin rivayetle; “Ademoğlu Kurban Bayramı gününde kan akıtmak dan daha sevimli bir iş ile yüce Allah’a yakınlaşabilmiş değildir. Kanını akıttığı hayvan kıyamet günü boynuzları ayakları ve kılları ile gelecektir akan kan yere düşmeden önce Yüce Allah katında yüksek bir makama erişir o bakımdan gönül hoşluğu ile kurbanlarınızı kesiniz.” Hakim, İbni Mace, Tirmizi

Kurban Kesmenin Hükmü:

Fakihler kurban kesmenin hükmü hakkında farklı görüşlere sahiplerdir. Ebu Hanife’nin görüşüne göre vacip. Ebu Yusuf ile Muhammed’in görüşüne göre sünneti müekkede olduğunu zikretmişlerdir.

Kurban kesmenin vacip oluşuna dair Hanefilerin delili, Hz. Peygamber (as)’in şu buyruğudur: “Kim genişlik ve imkan bulur da kurban kesmezse bizim namazgahımıza yaklaşmasın.” hadisidir. Ahmed ve İbni Mace Ebu Hureyre’den rivayet etmişlerdir

Cumhur gücü yetenin kurban kesmesinin sünnet olduğuna bir takım hadisleri delil göstermişlerdir. Ümmü Seleme’nin rivayet ettiği şu hadis: ” Rasulullah (as) buyurdu ki. Zilhicce’nin hilalini görüp sizden her hangi birisi kurban kesmek isterse, saçlarını ve tırnaklarını kesmesin.” Buhari diğer delil Tirmizi de şunu rivayet etmiştir “Ben kurban kesmekle emrolundum; sizin için bir sünnettir.”

İbn Abbas (ra)’den rivayet de şu hadistir: “peygamber (as) şöyle buyurduğunu duydum: “Üç şey vardır ki bana farzdır,  sizin için nafiledir vitir, kurban kesmek ve kuşluk namazı.”  Ahmed, Hakim

Diğer taraftan Ebubekir ve Hz Ömer (ra) kurban kesmediklerine dair haberler de bunu göstermektedir. Onların kurban kesmemelerinin sebebi insanların bunu vacip görmelerinden korkmaları idi. Ayrıca ahkam aslolan vacip olmamasıdır.

Kurbanın Şartları:

Kurbanın vacip olması veya diğer imamlara göre sünnet olması için, kurban kesmek gücün olması şarttır. Dolayısıyla kurban günlerinde kurban kesecek gücü olmayan kimseden bu istenmez. Hanefilere göre güç yetirmekten maksat bolluk içerisinde yani fıtır sadakası verebilecek bolluk içerisinde Olmaktır. Bu bolluk ise kişinin mesken ve aile ve elbisesinden fazla veya kendisinin ve nafakalarını sağlamak üzerine vacip olan kimselerin ihtiyaç duydukları ve onlar için yeterli miktarda fazla zekat nisabı olan 200 dirheme veya bir bu miktara eşit olan mala sahip olmaktır.

Kurban Kesmenin Sıhhatinin Şartları Nelerdir:

1- Kurban edilecek hayvanın normalde etin eksilmesine sebep olarak veya sıhhatine zarar verecek derece kusurlardan uzak olması.

Kurban kesmeye ittifakla engel kabul edilen dört husus şunlardır; Gözlerden birinin besbelli olarak körlüğü, belirgin hastalık, topallık, ileri derecede zayıflık. Buna göre bir gözünün görmediği açıkça belli olan, hastalığı ve aksaklığa aşikar ve kemikleri belli olacak kadar zayıf olan hayvan, hadisin nas’ları gereğince kurban olarak geçerli değildir.

2- Kurban kesmenin özel bir vaktinin olması: Hanefilere göre kurban kesmenin vakti kurban günleri ile iki kurban gecesidir. Bunlar da 1. günü 2. günü bağlayan gece olan Zilhicce’nin 11 gecesi ile 2. günü 3. güne bağlayan Zilhicce’nin 12 gecesidir. Kurban Bayramı bir günün gecesinde kurban kesmek sahih değildir. Bu da zilhicce’nin 10 gecesidir. 4. gün gecesinde de kurban kesmek sahih değildir. Çünkü ashab-ı kiram’dan bir grup şöyle demiştir “kurban kesme günleri üç gündür.”

Kurban Kesmekle Mükellef Olanda Aranan Şartlar:

Fakihler Müslüman Hür, Baliğ, Akıl sahibi, Mukim ve gücü yeten kimsenin kurban kesmekle mükellef olduğu üzerinde ittifak etmiş; ancak Seferinin ve küçüğün kurban kesmesinin istenip istenmediği konusunda farklı görüşler söylemişlerdir.

Hanefiler yolcu için kurban kesmek vacip değildir demişlerdir. Hz. Ali’de Şöyle demektedir: “Yolcu olan kimseye cuma namazı da, kurban kesmek de vacip değildir.” Küçüğe gelince de Ebu Hanife ile Ebu Yusuf’un görüşüne görüşünde sahih olana göre küçüğün malından kurban kesmek vaciptir. Onlara göre onun yerine babası ve Vasisi kurban keser. Netice olarak küçük çocuk adına velisinin malından kurban kesmek, Hanefilerle, Malikilere göre müstehaptır.

Kurban kesmekle mükellef olanın bunu yerine getirebilmesinin caiz olması için ayrıca kurban kesmek niyeti de şarttır. Hanefiler yine birden fazla ortak girilen büyükbaş hayvanlar için Allah’a yakınlaşmak vesilesi olduğu müddetçe bir problem olmadığını şayet sadece et maksadıyla bir kimsenin ortak olmasını uygun bulmamışlardır.

Kurbanlık hayvanlar:

Kurban Kesilecek Hayvanın Türü:

İlim adamları yalnızca davarların kurban olarak sahih olacağı üzerinde ittifak etmişlerdir. Davalılardan kasıt deve, Camız, inek çeşitleri ile birlikte keçi, koyundur. Bu hayvanların erkeği veya dişisi, burulmuş olanlarıyla burulmamış  olanları arasında fark yoktur. Ancak yaban öküzü geyik buna benzer başka türlü hayvanlar kurban edilmezler.

Hangi hayvan türünün daha faziletli olduğu üstünde fakihler arasında İki farklı görüş vardır. Hanefilere göre görüşüne göre ise hangisinin eti daha fazla ise eftal olan odur.

Kurban Edilecek Hayvanın Yaşı:

Fakihler seniy’in yani devenin beş, sığırın üç ve koyunların iki yaşında ve daha yukarısını kurban etmenin caiz olduğu üzerinde ittifak etmişler ancak koyun cinsinin ceza(2 yaşında) olanında farklı görüşlere sahip olmuşlardır. Hanefiler ve Hanbelilere göre: Koyun cinsinden cüsseli ve semiz bir ceza altı aynı bitirip yedinci ayına girmiş ise yeterlidir demişlerdir.

Kesilecek Kurban Miktarı Ve Kaç Kişi Yeterli Olacağı:

Fakihler koyun ve keçinin ancak bir kişi için kurban edilebileceği, deve veya sığırın yedi kişi için yeterli olacağı hususunda ittifak etmişlerdir.

Kurbanda Müstehap Görülen Nitelikler:

Fafihlerin ittifakıyla şöyledir: Semiz, boynuzlu, beyaz ve burulmamış koç. Cumhura göre burulmamış koç, burulmuştan faziletlidir.

Kurban Olmasını Engelleyen Nitelikler:

Kurban kesmeye ittifakla engel kabul edilen dört husus şunlardır; Gözlerden birinin besbelli olarak körlüğü, belirgin hastalık, topallık, ileri derecede zayıflık. Buna göre bir gözünün görmediği açıkça belli olan, hastalığı ve aksaklığa aşikar ve kemikleri belli olacak kadar zayıf olan hayvan, hadisin nasları gereğince kurban olarak geçerli değildir.

Kurban Edilecek Hayvanda Mekruh Olan Vasıflar:

Hanefilere göre kulağa delinmiş işaretlemek amacıyla delinmiş arka veya ön tarafından veya ön taraftan bir parçası kesilmiş hayvanın kurban edilmesi mekruhtur. Kesilmeden önce yararlanmak maksadıyla yünü kırpılmış olanın ve gözü şaşı hayvanın kurban edilmesi de mekruhtur demişlerdir.

Kurbanın Mendupları, Mekruhları Ve Kurban Kesmek İsteyen İçin Sünnet Olan Hususlar:

Kurban kesmeden önce kurban kesecek kimse için şunlar yapmak müstehaptır: Kurbandan birkaç gün önce kurbanlık hayvanı bağlamak, boyuna gerdanlık gibi bir şey takmak, Kurban edilecek olan yere zahmet ederek değil güzel bir şekilde götürerek ayaklardan sürüklemeyecek.

Kurbanlık satın alan kimsenin sütünü sağması, yününü kesmesi, ondan bir binek veya yük hayvanı olarak yararlanması, vaktinden önce kesilecek olursa etinden yararlanması mekruhtur. Sağacak olursa, sütünü sadaka olarak dağıtır.

Hayvanı gücü yetiyorsa kendisi keser şayet bu işi beceremiyorsa yerine bir Müslümanı vekil tayin eder. Kurbanı kesenin kıbleye yönelmesi de müstehaptır. 

Kesim esnasında besmele çekmek ve tekbir getirmek, hayvanı keseceği sırada salatu selam getirir. Kesimin gündüz yapılması gece kesim tenzihen mekruhtur. Resulullah (as)’dan gelen rivayete göre:”O, geceleyin kurban kesilmesini ve hasat yapılmasını nehyetmiştir.” Tebarani

Kesilecek hayvanın yumuşaklıkla başı üstte tutularak sol yanı üzerine yatırılması, Deve sol diz bağlı olarak ayakta boğazlanır, sığır ve koyun sol tarafı üzerine yatırılmış olarak kesilir. Kesilmesi gereken tüm damarları kesmek işini çabuk yapmak. Hayvanın yatırmadan önce ve hayvanın görmeyeceği bir yerde bıcağın bilenmesi. Bir başka hayvanın gözü önünde kesme işleminin yapılmaması müstehaptır.

Kurban Etlerine Dair Hükümler:

Kurbanın maksadı Allah’a yakınlaşmaktır. Bu da kan akıtılması ile gerçekleşir. Kurban etinden yemek dağıtmak ve buna dair hükümler görüş ayrılıkları vardır. Bu da pek önemli boyutta değildir. Cumhura göre tetavvu olarak kesilen kurban etinden yemek caizdir. Adak veya kurban maksadıyla satın almakla vacip kılınan kurbandan yemek hanefilere göre haramdır. Nitekim kesmeden önce kurbanın doğurduğu yavrunun etinden veya birisinin geçmişteki kurbanını kaza etmek niyetinde olduğu 7 kişi arasında ortak kesilen kurbandan yemek de haramdır. 

Hanefilere göre dağıtma nispetinin üçte bir oranlarında olması müstehaptır. ” yiyiniz, yediriniz ve saklayınız.”  Kurbanın derisinin, yağının, etinin, ayaklarının, başının, yününün, tiftiğinin, tüyünün, kesildikten sonra sağılan sütünün satılması haramdır. Bu ister vacip olsun ister nafile kurban olsun fark etmez. Kişi kurbanın derisinden tulum, kırba, post kalbur vb. yapmak şeklinde yararlanabilir.

Ölen bir kimsenin namına kurban kesilebilir. Bu kurbanın etinden yenilebilir ve aynı şekilde tasadduk edilir, ecir ölen kimseye ait olur. Ancak hanefiler buna muhalefet etmişler ölenin emri ile ölen namına kestiği kurbandan yemek haramdır demişlerdir.

Kaynak: İslam Fıkıh Ansiklopedisi – V. Zuhayli

Lüten Yazıyı Paylaşın Ve Beğenin :
manevidestekdayanisma@hotmail.com
Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Instagram

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir